veenendaalse krant

<<terug naar persartikelen

Naast kroongetuige Peter la S. in Amsterdamse bunker
donderdag 19 februari 2009 10:13

VEENENDAAL - Het grootste liquidatieproces uit de Nederlandse geschiedenis is maandag 9 februari in Amsterdam van start gegaan. Diverse verdachten staan terecht voor moord. Het proces kwam van de grond nadat Peter la S. zijn verhaal deed bij justitie. De kroongetuige is echter zelf ook een verdachte en wordt tijdens het proces bijgestaan door Jan Peter van Schaik, een advocaat uit Veenendaal.

door Henriet Vink

Het is voor Van Schaik, die sinds juli 2008 kantoor houdt aan de Prins Bernhardlaan, niet de eerste geruchtmakende zaak. Ook stond hij bijvoorbeeld Jovica Trajkovic en Frans van Anraat bij. Eerstgenoemde werd landelijk bekend toen hij in juli 2007 een rechercheur in Apeldoorn neerschoot toen deze in zijn vrije tijd aan het winkelen was en later een vuurwapen trok in een multimediazaak in Zwolle. Van Anraat werd veroordeeld voor medeplichtigheid aan oorlogsmisdaden in Irak.

Strafrecht is de specialisatie die Van Schaik, als meester in de rechten afgestudeerd in 1993, al vrij snel aantrok en om meerdere redenen: ,,Bij civiele zaken gebeurt veel schriftelijk, bij strafzaken sta je heel veel in de rechtszaal. Pleiten trekt mij heel erg aan, evenals dat je veel bij mensen op bezoek gaat", opent Van Schaik. Een ander punt dat het strafrecht aantrekkelijk maakt, is de hulpverlening: ,,Je kunt mensen helpen als zij in een rotsituatie zitten. Vaak roepen mensen dat zij dat aan zichzelf te danken hebben, 'hij is een boef', totdat ze zelf met zo'n situatie te maken krijgen. Dan is het fijn om een advocaat te hebben om op terug te vallen. Je kunt wat voor mensen betekenen die er alleen voor staan. Je bent een vertrouwenspersoon."

Vertrouwenspersoon of niet, het is overigens een misvatting, benadrukt Van Schaik, dat cliënten hem altijd vertellen of ze schuldig zijn of niet. ,,Sommige zaken kan ik ook doen zonder dat te weten. Je moet het doen aan de hand van het dossier, wat daarin staat en wat de bewijzen zijn."

Bewaker van rechtssysteem
Als advocaat ziet Van Schaik zichzelf als een bewaker van het Nederlandse rechtssysteem. Vanuit dat oogpunt heeft hij er dan ook geen moeite mee om iemand die verdacht wordt van moord of verkrachting te verdedigen: ,,Als advocaat maak ik deel uit van het Nederlandse rechtssysteem. Het is aan mij om de belangen te behartigen van mijn cliënt en om het systeem in werking te houden. Soms komen mensen vrij door vormfouten, omdat bijvoorbeeld de politie iets nagelaten heeft. Advocaten zijn dan bewakers van het systeem, juist om de politie scherp te houden."

En om bijvoorbeeld de vraag te stellen of iemand die stoffen levert, die op zich onschuldig zijn, medeplichtig kan zijn aan oorlogsmisdrijven. Zoals in de zaak van de Nederlandse zakenman Frans van Anraat. Het liquidatieproces wordt het grootste proces in de Nederlandse geschiedenis genoemd als het gaat om meerdere verdachten, de zaak tegen Van Anraat werd gezien als een van de grootste zaken met één verdachte. Ruud Gijsen uit Maastricht en Van Schaik waren de advocaten van Van Anraat: ,,We hebben veel gereisd, bijvoorbeeld naar zakenpartners van Van Anraat in Japan, maar ook naar Koerden die naar Scandinavië vertrokken zijn. Het was een boeiende zaak, met een heel belangrijke discussie. Kan iemand medeplichtig zijn aan genocide of oorlogsmisdrijven als hij stoffen levert die op zich onschuldig zijn, maar die wel gebruikt worden in chemische wapens. In de jaren tachtig was internet er nog niet, informatie was niet overal voor handen. Hij is nu veroordeeld, omdat gezegd wordt dat hij het had moeten weten. Je hebt stoffen geleverd voor die wapens en dat maakt je medeplichtig. Maar het gaat hier wel om volkerenmoord, genocide, the crime of all crimes."

In cassatie
Van Anraat, die in december 2004 werd aangehouden, werd in mei 2007 in hoger beroep veroordeeld tot zeventien jaar cel wegens medeplichtigheid aan oorlogsmisdaden. Van medeplichtigheid aan genocide werd hij vrijgesproken. Daarmee is de zaak overigens nog niet klaar. Gerard Spong, een cassatiespecialist, is namens Van Anraat en advocaten in cassatie gegaan, waarbij onder meer gekeken wordt hoe de rechter bepaalde verweren van de verdediging heeft weerlegd en de bijhorende motivaties. In maart wordt de uitspraak verwacht.

Als de uitspraak in het voordeel van Van Anraat uitpakt, wacht hem en Van Schaik een nieuwe strafprocedure in hoger beroep. Dat zou betekenen dat de Veenendaalse advocaat met twee grote zaken gelijkertijd bezig zal zijn. ,,Daar maak ik me nu nog maar niet al te veel zorgen over. Men lijdt het meest om het lijden dat men vreest", lacht Van Schaik. Want ook al heeft Peter la S. de moord op Kees Houtman bekend, het betekent niet dat er geen werk meer te doen is voor de advocaat: ,,In andere zaken wordt hij gehoord als getuige, maar hij is ook een verdachte in zijn eigen zaak. Er is een deal, maar dat wil niet zeggen dat de rechter deze overneemt. Deze is vrij om een eigen beoordeling te geven over de zaak. Het is aan mij, als zijn advocaat, om aan de hand van het dossier de belangen van Peter la S. zo goed mogelijk te behartigen", stelt Van Schaik.

Kleinere zaken
Drie grote zaken: kroongetuige Peter la S., Frans van Anraat en Jovica Trajkovic. Het betekent niet dat Van Schaik zich nog enkel inzet voor grote zaken als deze, benadrukt hij: ,,Het gaat mij echt niet om grote zaken, ik doe net zo lief kleinere zaken zoals het verdedigen van een fietsen- of winkeldief. Voor een slachtoffer van fietsdiefstal is zo'n zaak belangrijk, evenals voor de verdachte. Mijn inzet is dan ook altijd hetzelfde en ik blijf elke zaak op dezelfde manier benaderen: is er volgens de regels opgespoord en wat is het bewijs? Alleen bij de ene zaak gaat het om een dossier met de omvang van 250 ordners, bij een andere om dertig pagina's."

Van Schaik is er dan ook trots op goed bereikbaar te zijn. Iemand die hem, of een collega van het kantoor Van Schaik Advocaten, nodig heeft, kan altijd bellen: ,,Zo werd ik afgelopen weekend nog gebeld door een vader wiens zoon vastzat. Het was op een tijdstip dat bijna niemand bereikbaar was, maar dan ben ik blij dat ik hem toch kan helpen."